Types die voor 500 euro all-in tien dagen in Turkije zitten terwijl hun grootouders hooguit eens per zes jaar een weekend naar Nijverdal konden denken er anders over, maar vroeger was natuurlijk helemaal niet alles beter. De pest was bijvoorbeeld een vervelende ziekte en als je het niet eens was met de regering werd je verbannen naar Nijverdal. Maar ‘vroeger’ had ook zo zijn voordelen. Je kon nog zonder uit te kijken veilig de A2 oversteken en als je de tv aanzette waren de 3J’s er niet op. Die bestonden namelijk nog niet. Alles werd anders in 1357, want toen werd Volendam gesticht. In de 655 jaar die volgden groeide het dorpje van vissers en boeren uit tot de hofleverancier van BN’ers, met name voetballers en muzikanten. Je vraagt je af hoe dat kan en dat ga ik je nu uitleggen, of mijn naam is niet Johnny Volente (en dat is het wel).

De historische context is belangrijk. In de zestiende eeuw werd het grootste deel van Noord-Holland gereformeerd, een proces dat, even afgezien van de Tachtigjarige Oorlog, relatief gemakkelijk verliep omdat de meeste mensen ook toen al geen eigen mening hadden en dus maar gewoon deden wat hun kerkvoorganger ze vertelde. Bekeerde hij zich, dan bekeerde het hele dorp zich. Maar in Volendam was geen kerk – de bewoners moesten hun heil zoeken in het naburige, grotere Edam. Het is waarschijnlijk dat een combinatie van recalcitrantie en ijdelheid de Volendammers ertoe zette om niet met de laatste grootstedelijke religieuze hype mee te gaan en lekker katholiek te blijven. Zo raakte het dorp sterk geïsoleerd.

Dat er in het kleine Volendam een betaald voetbalclub kan bestaan heeft weinig met de getalenteerde bevolking te maken, maar alles met dat katholieke isolement. Zoals het Nederlands elftal altijd een stapje extra doet wanneer het tegen Duitsland speelt (dat zou althans zo moeten zijn) en VV DES uit Nijverdal koste wat kost van SC Rijssen wil winnen, zo gold dat ook in Volendam en omgeving. De plaatselijke FC had echter niet alleen de dorpseer te verdedigen, maar ook de eer van het ware geloof. Dankzij die dubbele geldingsdrang rijdt de reservekeeper van FC Volendam in een Mercedes, terwijl de topscorer van VV DES twee betalingstermijnen op zijn contributie achterloopt.

Een grappig gevolg van het isolement is dat Volendam een zeer beperkt aantal achternamen kent. Je kon als roomse immers niet met een grefo trouwen, en omdat er in de wijde omgeving geen andere katholieken waren trouwde elke Volendamse jongen met een meisje uit het dorp. Daarom heet iedereen in Volendam Schilder, Veerman, Tol, Kwakman, Steur, Zwarthoed, Keizer of Smit. Door het gebrek aan genvariatie ziet iedereen er in Volendam hetzelfde uit en daarom kan niemand Nick (Schilder) en Simon (Keizer) uit elkaar houden.

Dat Volendam naast Nick & Simon zo ongelooflijk veel bekende muzikanten heeft voortgebracht heeft ook te maken met de isolatie, maar geldingsdrang speelde daar, anders dan bij het voetbal, geen rol. Wat de rest van Nederland zo aantrekt in de Volendamse muziek is de oer-Hollandse gezelligheid zoals die ooit voor heel Nederland gegolden moet hebben. Dat is natuurlijk niet zo (tot halverwege de jaren 1960 was het vooral heel saai en daarna werd het al snel individualistisch en postmodern), maar we zijn langzaam gaan geloven in het ideaalplaatje van klompen, windmolens en tulpen. Het verlangen naar dat wat nooit geweest is vervullen we, net als de Volendammers zelf, met Volendamse muziek, Ik Hou Van Holland en een stem op de PVV. En omdat het met het label ‘Volendam’ een stuk makkelijker is om bij de TROS voet aan de grond te krijgen dan wanneer er ‘Nijverdal’ in je paspoort staat, zullen namen als Dennis Keizer, Marieke Zwarthoed en Kelvin Kwakman nog lang in de hitparades te vinden zijn. Zelf wacht ik al jaren vergeefs op de debuutsingle van de man met de mooiste naam van Volendam, Ferry Veerman, maar voorlopig kiest Ferry voor een carrière bij het CDA. Een ouwetje dus maar, als eerbetoon aan dit heerlijke dorp. Even doorzetten, vanaf 0:59 wordt-ie grappig.